شصت قسم منحصر ساخته‌اند و ظاهر آن است كه ترتيب اشربه ، موافق امزجه و امراض مختلفه منحصر نمىتواند بود و مزاج اشربه زياده از يك سال باقى نمىماند . شروط ترتيب آن است كه هر چه از فواكه صلبه باشد ، مثل سيب و به ، بعد از پاك كردن از پوست و تخم و كوبيدن او با دو وزن آن آب بجوشانند تا به نصف آيد ، سپس صاف نمايند . و هر چه غير صلبه باشد ، مثل ليمو و ترنج و امثال آن ، او را افشرده و آب آن را بگيرند و هر چه گياه و برگ خشك باشد يك شبانه روز خيسانيده بعد از آن بجوشانند و هر چه از جملهء بيخها و شاخه‌ها باشد ، زياده از يك شبانه روز بخيسانند و هر چه برگ و شاخ و گل تازه باشد كوبيده آب او را بگيرند و با شكر و عسل و دوشاب انگورى و امثال آن به قدرى كه مقصود باشد به قوام آورند ، و عطريات را مثل مشك و عنبر ، بعد از قوام و فرود آوردن او را از سر آتش داخل كنند . در شربت‌هاى فواكه كه مطلب تقويت بوده باشد ، شرط است كه شيرينى او به قدر ثلث آب ميوه‌ها باشد . و قدما گفته‌اند كه چون مريض را قوتها تغيير يافته و بالطبع جگر مشتاق شيرينى و جاذب آن است ، پس اگر شكر و امثال آن زياده باشد ، بيشتر جذب مىكند و بار طبيعت مىشود و اگر كمتر باشد جذب او به حسب الواقع نمىشود . و ادخال عسل و شكر و ساير شيرينيها در اشربه ، بايد درجه مزاج هر يك را از شيرينى او به آنچه شربت مىسازند ملاحظه نمود و موافق قصد مخلوط كرد . هرگاه المى در اعضاى تنفس و يا مريض صاحب سعال باشد ، اشربه حامضه را استعمال جايز نيست و اگر در استعمال آن لا بد باشند ، مثل سل ودق ، بايد با صمغ عربى و كتيرا و غيره مغرّيات استعمال نمايند . [ 328 ] سكنجبين ساده : كه عبارت از سركه و قند است . هرگاه اجزاء مساوى باشد ، مايل به سردى خواهد بود و مفتّح سدّه و رافع تشنگى و قاطع صفرا و در حميات حارّه و امراض سپرز و جگر و معده ، مفيد است و اگر سرد وتر خواهند ، سركه را زيادتر كنند و اگر معتدل خواهند ، قند را دوچندان سركه كنند . [ 329 ] سكنجبين دوشابى : كه سركه با دوشاب انگورى مساوى باشد ، معتدل است . [ 330 ] سكنجبين عسلى : كه سركه و عسل بالسوية باشد ، گرم به اعتدال و جهت امراض بلغمى و تفتيح سدّه و تقويت جگر و معده و تبهاى مركّبه ، نافع است .